Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2011

Το "βελούδινο" στακοφύσι της μαμάς



Ομολογώ ότι το στακοφύσι είναι από τα πιο αγαπημένα μου φαγητά που δεν το τρώω συχνά.  
Το έχουμε  απολαύσει με τη βελούδινη άσπρη παχύρρευστη σάλτσα του,  συνήθως την ημέρα του Ευαγγελισμού ή των Βαίων, αλλά τρώγεται όποτε θέλουμε ειδικά το χειμώνα.
Το δοκίμασα από τα χέρια της μητέρας μου και στην ηλεκτρική κουζίνα και εξακολουθούσε να έχει εκείνη την ανεπανάληπτη γεύση.
Αλλά μαγειρεμένο  σε ξύλα στο τζάκι από εκείνη,  σε μια υπομονετική φωτιά, και πριν ακόμη απλωθεί η άσπρη παχύρρευστη απαλή σάλτσα του στο πιάτο, κάπου εκεί είναι χαμένη στις αναμνήσεις μου, η καλύτερή του εκδοχή.
Κι επειδή συγκρινόμενο το  δικό μου στακοφύσι, αμέσως ..αποχρωματίζεται,  κάποια μέρα, αν και ήξερα τον τρόπο παρασκευής, της ζήτησα με πολύ λεπτομερή περιγραφή τη συνταγή της.
Αυτό είναι το στακοφύσι έτσι όπως το έφτιαχνε η μητέρα μου και όπως το κατέγραψα κατά λέξη με τα δικά της λόγια:

Στακοφύσι (Στακοφύσι (Stock-fish)

Είπε λοιπόν:

  1. "Μουσκεύεις το στακοφύσι -που είναι ήδη κομμένο σε χοντρές ροδέλες- για δύο ημέρες. Αλλάζεις το νερό πολλές φορές σ αυτό το διάστημα. 
  2. Μετά το καθαρίζεις από τα λέπια, και το δένεις με βαμβακερή κλωστή. 
  3. Το τοποθετείς σε κατσαρόλα με νερό να βράσει σε κανονική φωτιά, με μια κουταλιά της σούπας αλάτι, πιπέρι άσπρο, και ένα κεφάλι σκόρδο ψιλοκομμένο. Το νερό πρέπει να καλύπτει το ψάρι και το βράσιμο θα διαρκέσει δύο ώρες. 
  4. Βγάζεις το στακοφύσι και τοποθετείς στην κατσαρόλα τις πατάτες μια στρώση και από πάνω βάζεις το στακοφύσι. 
  5. Συμπληρώνεις λάδι σε ποσότητα ένα ποτηράκι του κρασιού και νερό όσο χρειάζεται για να καλύψει το φαγητό. 
  6. Το βράζεις ώσπου να βράσουν οι πατάτες και να στίψει το ζουμί. 
  7. Στο τέλος ρίχνει το λεμόνι- ένα ολόκληρο λεμόνι και λίγο ακόμη. 
  8. Παίρνει ακόμη δυό τρεις βράσεις και είναι έτοιμο!" 

Καλή όρεξη!

30 σχόλια:

  1. Υπέροχη συνταγή όταν μάλιστα συνοδεύεται κι από μνήμες.
    Δεν το ήξερα το ψάρι έτσι διατηρημένο, από ότι διάβασα είναι τοπική συνταγή;;
    Καλό Σ/Κ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Παρότι δεν έχω ιδέα τι είναι το "στακοφύσι", διαβάζοντας τη συνταγή σου μου άνοιγε η όρεξη...

    Δεν το έβαλα, όμως κάτω. Ανέτρεξα στο λεξικό, μάταια όμως, δεν το αναφέρει...

    Ελπίζω, Ρεγγίνα, να μου εξηγήσεις γιατί φαίνεται (και πρέπει να είναι) πολύ καλό!

    Καλό Σαββατοκύριακο, με το στακοφύσι στο τραπέζι σας, σου εύχομαι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ούτε εγώ ήξερα τι είναι το στακοφύσι αλλά μου άνοιξε κι εμένα η όρεξη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Kαλημέρα αγαπητή μου Ρεγγίνα
    Το γνωρίζω το στακοφύσι, το έχω δοκιμάσει αρκετές φορές στην πατρίδα αλλά εδώ, στην ξενητιά, σχεδόν το έχω ξεχάσει.Υπέροχη η συνταγή σου αλλά θα παραμείνει από μένα αχρησιμοποίητη. Πάντως κατάφερες και μου άνοιξες την όρεξη.
    Νάσαι καλά καλή μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Τι ειναι το στακοφύσι,βρε κοπέλα;
    Είναι ψάρι ή τρόπος συντηρησης ψαριού;
    Ανάλυση,παρακαλώ:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. @Ξανθή μου,
    είναι τοπική συνταγή - δεν ξέρω αν υπάρχει κι αλλού στα Επτάνησα, αλλά για να μην την ξέρει η Κική, μάλλον δεν είναι αλλού γνωστή. Είναι αποξηραμένο ψάρι- συνήθως βακαλάος, που εδώ υπάρχει σε μπακάλικα κυρίως και όχι τόσο σε μεγάλα σούπερ μάρκετ.
    Είναι υπέροχο..

    Καλό ξημέρωμα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. @Μηθυμναίε μου,
    αν το δοκιμάσεις μια φορά δεν θα το ξεχάσεις ποτέ..
    @Κική μου,
    @Ντένη μου - εσύ το ξέρεις..
    @VAD, έχεις Δίκιο Βουνό!
    Ως προς το στακοφύσι ερμηνευτικά:
    Το στακοφίσι ή στακοφίσο φαίνεται πως εισήχθη στην Κέρκυρα από την εποχή της βενετοκρατίας (1386-1797), καθώς ήταν γνωστό στη Βενετία.
    Ωστόσο, φαίνεται πως στην Κέρκυρα διαδόθηκε κατά την περίοδο της Βρετανικής Προστασίας (1815-1864). Στις εισαγωγές του Ιονίου Κράτους για το έτος 1862 εισήχθησαν 1.213.771 λίτρες «Μπακαλάς και Στοκοφίσο».
    http://corfuhistory.blogspot.com/2009/01/1862.html

    Πρόκειται για ψάρι, ιδίως βακαλάο, που στεγνώνει στον ήλιο και τον άνεμο πάνω σε ξύλινες βάσεις. Η τεχνική αυτή μαρτυρείται σε έγγραφα της εποχής του Καρλομάγνου (9ος αι.).
    Η χρήση του είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στη Μεσόγειο. Η εισαγωγή του στην ιταλική κουζίνα ανάγεται στις αρχές του 15ου αι., ενώ από τον επόμενο αιώνα φαίνεται πως διαδόθηκε σε όλη Ιταλία.

    Για την προέλευση της ονομασίας ερίζουν διάφορες απόψεις. Κατά μία άποψη προέρχεται από το νορβηγικό stokkfisk, κατά άλλη από το αγγλικό stockfish. Τέλος, κατά άλλη άποψη προέρχεται από το ολλανδικό stokvis (έτσι ονομάζονταν οι ξύλινες βάσεις στις οποίες τοποθετείται για να αποξηρανθεί).
    Διαβάστε περισσότερα:
    http://it.wikipedia.org/wiki/Stoccafisso
    http://en.wikipedia.org/wiki/Stoccafisso
    Στην κερκυραϊκή κουζίνα έχει την τιμητική του ιδίως το χειμώνα, αλλά και τις θρησκευτικές εορτές που παραδοσιακά καταλύεται ψάρι (Ευαγγελισμού, Βαΐων).
    Τα παραπάνω είναι από :http://agiosprokopios.blogspot.com/2011/01/2011.html
    όπου τα καταγράφει ο αδελφός μου.

    Προσθέτω ότι ουσιαστικά είναι ένα "ψάρι μπιάγκο" όπως το λέμε και το φτιάχνουμε εμείς χρησιμοποιώντας διάφορα φρέσκα ψάρια, με τη διαφορά ότι εδώ είναι με αποξηραμένο ψάρι και ο σιγανός τρόπος μαγειρέματος το κάνει.. θεϊκό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Είδες μερικές φορές, νοσταλγούμε ανθρώπους, στιγμές, γεύσεις, λαλιές και φτάνουμε στη συνταγή της μαμάς.
    Ποτέ δεν έχω φάει στακοφίσι, όλη την ημέρα όμως και απο λίγο, όσο πρόφταινα διάβαζα γι' αυτό. Και να τώρα αργά τα βρήκα όλα στις απαντήσεις που έδωσες στους φίλους σου.
    Και στην Κεφαλονιά έχω ακούσει, το λένε κοφίσι, το τρώνε δεν ξέρω πώς μαγειρεμένο μπορεί "ιν μπιάνκο", μπορεί τηγανητό όπως τον μπακαλιάρο, με αλιάδα (σκορδαλιά). Στη Ζάκυνθο πάλι όχι, η Κική θα το ήξερε.
    Θα προσπαθήσω να το φτιάξω, δεν ξέρω ακόμη με τι ψάρι φρέσκο ή κατεψυγμένο, με "ιντριγκάρει" το 1 ή 2(;δεν είναι καθαρό) κεφάλια σκόρδο. Και φαντάζομαι ότι η σάλτσα του "σουγιάρει" αφού ρίξουμε και το λεμόνι. Έτσι; Εσύ γράφεις "να στίψει το ζουμί" Πως το ερμηνεύεις;
    Τι καλά που κράτησες την συνταγή της μαμάς.
    Καλή μου επιτυχία!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Παλιός ΚερκυραίοςDec 3, 2011 03:20 PM

    Διαφωνώ μαζί σου. Το γνωρίζω το στακοφύσι, το έχω μαγειρέψει αρκετές φορές. ΟΙ γνώσεις μου είναι από παράδοση αρκετών χρόνων και με καθοδηγητές που έχουν διαπρέψει σε αυτό το είδος. Στό πρώτο στάδιο έχεις δίκιο. Θέλει τρεις με τέσσερις μέρες μούσκεμα, στη συνέχεια τεμάχισμα όπως το περιγράφεις και το τοποθετείς σε μία μεγάλη κατσαρόλα με μεγάλη ποσότητα σκόρδου, ( δύο με τρία μεγάλα σκόρδα), ίση ποσότητα λαδιού, δηλαδή αν το στακοφύσι πριν μουσκευτεί είναι μισό κιλό, θέλει μισό κιλο΄λάδι, αρκετό πιπέρι μαύρο, γεμίζεις την κατσαρόλα με νερό και το αφήνεις για περίπου τρεις ώρες να βράσει. ¨οταν χυλώσει
    είναι έτοιμο να το σερβίρεις. Αν θέλεις για συνοδεία πατάτες, τις ετοιμάζεις χωριστά. ή στο φούρνο ή τηγανιτές. Αν τις βράσεις μαζί με το στακοφύσι τότε θα έχεις νόστιμες πατάτες και άνοστο ψάρι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. ...φίλοι, Νορβηγοί,
    το μαγειρεύουν έτσι!
    τρεις ώρες και βάλε..
    νοστιμότατο!
    Φιλάκια,
    Υιώτα
    αστοριανή
    ΝΥ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Το στακοφύσι το γνωρίζω σαν Κερκυραία από διηγήσεις της μαμάς μου. Εγώ δεν το έχω φάει ποτέ και έχω την εντύπωση πως πλέον στην Κέρκυρα δεν πολυμαγειρεύεται. Μπορεί να κάνω και λάθος.

    θέλει καλό μούλισμα γιατί είναι πολύ σκληρό ξερό. Η μητέρα μου έλεγε πως το έκοβαν ροδέλες με το πριόνι!
    Πρέπει να είναι πολύ νόστιμο πάντως, ελπίζω κάποια στιγμή να το δοκιμάσω!
    Καλό μήνα Ρεγγίνα και καλή Κυριακή σου εύχομαι. :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. @ Παλαιός Κερκυραίος: Με όλο το σεβασμό στην καταγωγή σου αλλά και στην παλαιότητα σου (συ είπας). Θα πω τη γνώμη μου όχι σαν Κερκυραία που δεν είμαι, σαν σπιτική μαγείρισσα.
    Αν οι πατάτες έμπαιναν από την αρχή (που είναι και αδύνατον γιατί θα λιώσουν με τόσο βράσιμο), θα μπορούσαν να τραβήξουν τη νοστιμιά του ψαριού.
    Όμως στη συνταγή της Μαμάς της Ρεγγίνας, μπαίνουν αφού βράσει το ψάρι με το σκόρδο του, το πιπέρι συμφωνώ στο μαύρο, αν και χαλάει η εμφάνιση του φαγητού, το αλάτι. Οι πατάτες μπαίνουν στο τέλος και νοστιμίζουν από το ήδη νόστιμο ψάρι και αν είναι καλές πατάτες δίνουν πρόσθετη γεύση στο ασπρογιάχνι. Για το λάδι, αν βάλουμε πατάτες, όντως θα έβαζα περισσότερο.
    Με βάζετε σε περιέργεια. Θα φτιάξω και τις δύο εκδοχές.
    Φιλιά και καλή Κυριακή

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. εξήφθη τα μάλα η μαγειρική μου φαντασία Ρεγγίνα...
    δεν το είχα ξανακούσει,πόσο μάλλον να το μαγειρέψω...
    διάβασα προσεκτικά τις διάφορες εκδοχές στα σχόλια και μετά άρχισα να το ψάχνω κι εγώ...
    στην ιστοσελίδα του Δήμου Κέρκυρας,έχει κάποια στοιχεία και κυρίως φωτογραφία...

    http://www.corfu.gr/web/gues/fishes

    και σκέφτομαι να το τολμήσω με ξερό μπακαλιάρο...
    θα ενημερώσω αν το πείραμα πέτυχε και αν ο αθενής επιβίωσε...

    Καλή Κυριακή σε όλους και ιδιαιτέρως φιλιά σε σένα φίλη μου...-:))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. @Marimar μου,
    Το σκόρδο πρέπει έτσι κι αλλιώς να είναι πολύ. Κατά νοικοκυρά μάλλον πρέπει να διαφέρει. Η μητέρα μου έβαζε ένα κεφάλι σκόρδο, ενώ η κυρία Λισάβε η γειτόνισσα που μαγείρεψε το της φωτογραφίας, έβαλε δύο κεφάλια σκόρδα. Θα γίνει πιο καυτερό και ίσως πιο πυκνό..
    Η συνταγή είναι καθ υπαγόρευση και δεν έχει προστεθεί ούτε ένα "και".
    Έχω όμως όλες τις εικόνες από τη βαθιά κατσαρόλα που κόχλαζε, και θυμάμαι και το επόμενο στάδιο. Ως προς το "να στίψει το ζουμι", έχει να κάνει με το ότι έχει αρκετό ζουμί αρχικά, το οποίο είναι "λίντο", δηλαδή αραιό καθώς έχει βράσει τόσες ώρες το ψάρι και έχουν προστεθεί στο τέλος οι πατάτες κι έχουν βράσει κι αυτές. Όμως το άμυλο κυρίως έχει πυκνώσει στο τέλος το ζουμί βράζοντας κι έτσι όταν το ζουμί έχει μεταβληθεί ήδη σε αραιή σάλτσα, είναι η ώρα για να μπει το λεμόνι και να κάνει τη δουλειά του.
    Καλή σου επιτυχία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. @Παλιέ Κερκυραίε,
    ενδιαφέρουσες οι προσθήκες σου.
    Μπορεί να έχεις δίκιο ως προς το περισσότερο λάδι και περισσότερο σκόρδο. Θα είναι ακόμη πιο "γεμάτη" η τελική γεύση. Όπως το λέω και στον τίτλο, αυτή είναι η συνταγή της μαμάς, και φυσικά δεν αποκλείω τις παραλλαγές ως προς τις ποσότητες. Εκείνο που θα διαφωνήσω μαζί σου κάθετα - και βλέπω και τη marimar να συμφωνεί πιο κάτω, είναι ως προς τις πατάτες. Τι στακοφύσι θα ήταν αυτό- έτσι όπως το ξέρουμε εμείς οι Κερκυραίοι αν δεν είχε μέσα και τις πατάτες. Αυτές μπαίνουν όταν έχει βράσει ήδη το ψάρι τόσες ώρες μόνο του κι έχει τη γεύση του τη σκορδάτη, έχει μαλακώσει η σάρκα του, και μπαίνοντας οι πατάτες δεν μπορούν να του αφαιρέσουν τη γεύση. Ίσα - ίσα του προσθέτουν γλυκύτητα και αυτές βέβαια γίνονται νοστιμότατες.
    Σ ευχαριστώ για την εμπειρία σου που μοιράστηκες, και ναι, μάλλον θα αυξήσω και σκόρδο και λάδι. Ας έχει 3.000 θερμίδες!! Μια φορά που θα το φάς να το απολαύσεις πλήρες!

    Καλή Κυριακή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. @Αστοριανή μου
    Την ξέρεις τη νοστιμιά του, άρα.

    βλέπεις ότι η κουζίνα είναι μία "γλώσσα" διαδεδομένη μεταξύ των λαών..

    Σε φιλώ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. @The Dark Chef μου,
    έχει δίκιο η μαμά σου ότι το κόβανε με το πριόνι. Εγώ θυμάμαι τον πάππου μου να το κόβει με το πριόνι και μετά όλη τη διαδικασία με το λεπτό νήμα που το τύλιγε υπομονετικά και το έδενε για να βράσει χωρίς να διαλυθεί.
    Πιστεύω ότι στην Κέρκυρα δεν μαγειρεύεται πια τόσο συχνά λόγω του..μπελά που έχει η διαδικασία. Και εγώ παραδέχομαι ότι την πρώτη φορά που το έφτιαξα το έβρασα στη..χύτρα και δεν είχε το ίδιο αποτέλεσμα. Το έχω μαγειρέψει πολύ λίγες φορές. Αλλά αξίζει όμως που και που να το φτιάξει κανείς. Είναι και μια παράδοση για μας.

    Καλό απόγευμα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. @SpIrToKoYto μου,
    εκεί στη σελίδα του Δήμου, το έχουν μπερδέψει με ένα άλλο φαγητό που είναι "μπακαλάρος πιπεράδα" η αλλιώς "μπακαλάρος με πράσες" που είναι ένα μπουρδετάκι με κοκκινοπίπερο και όχι το κλασσικό στακοφύσι που είναι μπιάγκο, δηλαδή άσπρο.
    Στις σελίδες που έχω εδώ:
    http://it.wikipedia.org/wiki/Stoccafisso
    http://en.wikipedia.org/wiki/Stoccafisso
    και εδώ:
    http://agiosprokopios.blogspot.com/2011/01/2011.html
    είναι το .."καθαρόαιμο" στακοφύσι αν και θα υπάρχουν και παραλλαγές που δεν ξέρουμε ιδίως στη Βενετσιάνικη κουζίνα απ όπου κατάγεται και στη Σικελική κουζίνα.

    Καλή επιτυχία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. θα ακολουθήσω τις οδηγίες σου Ρεγγίνα μου και θα παρακολουθήσω το εξαιρετικά ενδιαφέρον μπλογκ του Συλλόγου με τις συνταγές που πρόκειται να αναρτηθούν...
    πολύ ευχαριστώ σε για τις παραπομπές...-:))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  20. υπέροχη φαίνεται η συνταγή!
    με συνοδευτικά τις αναμνήσεις γίνεται ονειρική!

    φιλιά Ρεγγίνα μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  21. @Λύχνε μου,
    ξέρεις ότι το μαγικό είναι πάντα στο όχημα της παιδικής ηλικίας και σ ότι σέρνει μαζί του..

    Φιλιά καλή μου κι από μένα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  22. @SpIrToKoYto, Βιβή μου,
    όπως κι αν το φτιάξεις εσύ νομίζω ότι θα βγει υπέροχο!
    Το blog του συλλόγου όπως θα δεις έχει κι άλλες σελίδες-θυγατρικά - θεματικά και ρίξε τη ματιά σου. Πίσω απ όλα αυτά είναι ο αδελφός μου.

    Καλό βράδυ σου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  23. Η ώρα είναι 11:49 πμ και το στομάχι μου γουργουρίζει. Πρέπει να είναι υπέροχη η γεύση η υφή και η εμφάνιση.
    Θα σου φανεί παράξενο αλλά με εντυπωσίασε πολύ το: στακοφύσι= stock fish!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  24. @Χριστόφορε,
    Είναι!!!
    Και δεν μου κάνει εντύπωση γιατί νομίζω οτι ξέρεις να διακρίνεις το απλό καλό πιάτο.
    Σκέψου να το δοκίμαζες κιόλας..

    Καλό βράδυ σου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  25. Α,μπραβο,σέυχαριστω,έτσι ξεραινουν στο Σουδάν ένα ψάρι του Νείλου,το κοβουν ψιλά κομματάκια και το μαγειρευουν με καυτερή σάλτσα,αριστουργημα:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  26. @VAD,
    Ω! Ναι!
    Φρεσκότατο! όπως ήταν πριν την αποξήρανση....
    Και Αριστούργημα!!

    Καλό βράδυ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  27. Το ακουω πρωτη φορα στη ζωη μου και φαινεται υ π ε ρ ο χ ο !!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  28. @Tali μου,
    ε ί ν α ι και φαίνεται!

    Καλό ξημέρωμα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  29. Kι εγώ με τη σειρά μου θα προσθέσω ότι δεν το γνωρίζω.'Ομως ότι έχει να κάνει με παράδοση και αναμνήσεις από τα μαγικά χέρια της μαμάς μας,είναι πράγματι υπέροχο.Ακόμη με ακολουθούν κάποιες γεύσεις και μυρωδιές....

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  30. @Μινωΐτισσά μου

    Κάποια φορά θα του γευτούμε παρέα.. Που θα πάει;;
    Όσο για τις Μνήμες, έτσι είναι όπως τα λες..
    Φιλιά πολλά

    ΑπάντησηΔιαγραφή